Menu

B R A Z Y L I A

Sytuacja w Brazylii.

paderewskigrzegorz

Manaus, 13. 09. 2016

Ostatnio wiele osób pytało mnie o to, co tak naprawdę dzieje się w Brazylii. W Polsce media donoszą o głębokim kryzysie. No cóż, kryzys jest i każdy to widzi. Jednak wyjaśnić o co w tym wszystkim chodzi, to nie wiem, czy będę umiał, bo sytuacja jest rzeczywiście skomplikowana. Może najpierw o ekonomii. To dziwne, że kraj, który był uważany za wspaniale się rozwijający, nagle został opuszczony przez inwestorów, dolar zdrożał w ciągu kilku dni trzykrotnie, inflacja się rozszalała i bezrobocie osiągnęło najwyższe z możliwych wysokości. Uważam, że wyjaśnienie na to wszystko jest tylko jedno: szaleni politycy! A tych tutaj, zresztą jak i wielu innych miejscach świata, nie brakuje. Nie mniej dumna Brazylia została w Ameryce Południowej ośmieszona, bo jako jedyna, nie licząc oczywiście Wenezueli, boryka się z gigantycznymi kłopotami. Jakimś dziwnym trafem kraje sąsiednie radzą sobie wyśmienicie.

W Brazylii od ponad piętnastu lat rządzili komuniści. Mówiło się tutaj o nich same najlepsze rzeczy. Prezydent Lula, niegdyś przewodniczący komunistycznej Partii Robotników, człowiek o życiorysie wyjątkowo bogatym w więzienia, strajki, wiece, pochody, manifestacje i uliczne walki, w sumie do teraz jest uważany za świętego. Opowiada się ciągle, że miliony Brazylijczyków wyprowadził ze skrajnej nędzy. No cóż, może i w jakiejś mierze tak było. Jednak publiczne pieniądze były rozdawane na lewo i prawo, co oczywiście gwarantowało sukces polityczny. Partia Robotników ze swoim prezydentem była popierana przez znaczną część społeczeństwa. Tak zagwarantowali sobie wielokrotny sukces wyborczy. Nie było natomiast znaczących inwestycji w opiekę zdrowotną, edukację i bezpieczeństwo. Na dodatek okazało się, że manipulowano przy ekonomii okrutnie. Przez lata fałszowano wskaźniki ekonomiczne. Kiedy skończyły się publiczne pieniądze nagle wszystko się zawaliło. Po Luli prezydentem została pani Dilma Rousseff. Tej jeszcze udało się w pierwszej kadencji zupełnie nieźle kontynuować wirtualne sukcesy swego poprzednika. Jednak w drugiej kadencji poległa. Uruchomiono wobec niej procedurę impeachmentu. Nie zdołała się wybronić i kilka tygodni temu została odsunięta. Odeszła wykrzykując hasła o zamachu stanu, swej niewinności i rychłym powrocie, bo przecież walka trwa!

Druga sprawa, która zadecydowała o kryzysie, to korupcja. To w sumie nic nowego i nic wyjątkowego. Kraje Ameryki Południowej słyną z korupcji. Ta brazylijska jednak osiągnęła stan tak perfekcyjny, że aż dech zapiera. Prawdziwie mistrzowska robota. Okazało się, że chyba nikt z polityków, ze wszelkich możliwych partii, nie pozostał uczciwy. Kradli i brali łapówki wszyscy. Nieustannie dochodziło do sytuacji, które były wyjątkowo tragikomiczne. Jednego dnia pewien polityk przed kamerami opowiadał o swoim nieskazitelnym sumieniu, drugiego dnia wybuchała medialna bomba z informacjami o jego kontach w Szwajcarii, łapówkach i kłamstwach.

Trzecia rzecz, która zadecydowała o politycznym kryzysie jest zgorszenie podwójnym życiem. W tym też nie ma nic nowego i wyjątkowego. W sumie to wszelkie dyktatury mają to do siebie, że posiadają wiele twarzy. Jednak w końcu ludziom cierpliwość się skończyła. Jak długo można słuchać pani prezydent, która opowiada, że jest prosta i zwykła, skromna i w ogóle taka, jak miliony brazylijskich kobiet, i zaraz potem widzieć w mediach, że zatrzymuje się w najdroższych hotelach świata, gdzie nawet najbogatsi szejkowie zastanawiają się, czy ich na to stać, że wydaje miliony na głupoty. Nic tak nie boli, jak doświadczenie bycia wykorzystanym. To właśnie dzisiaj czują miliony Brazylijczyków.

Mam tylko taka nadzieję, że to bolesne doświadczenie zawodu będzie miało efekt oczyszczenia i pomoże dojrzeć Brazylijczykom. W sumie, to wszyscy tego nieustannie potrzebujemy: dojrzałości aby nie dać się zmanipulować!

Kongres Eucharystyczny w Belem.

paderewskigrzegorz

Manaus, 02.09.2016

Kiedy wracaliśmy ze Światowych Dni Młodzieży, to w Brazylii, a dokładniej w Belem, a więc też w Amazonii, zaczynał się XVII Narodowy Kongres Eucharystyczny. Powiem szczerze, że żałowałem bardzo, iż nie udało mi się w tym wydarzeniu także uczestniczyć, jednak nie można mieć wszystkiego. Nie mniej z naszej parafii pojechały na ten kongres dwie osoby, z Neokatechumenatu, więc mam relacje z pierwszej ręki. Ich podróż była prawdziwą pielgrzymką. Było długo i z pielgrzymimi niewygodami. Z Manaus zorganizowano wyjazd statkiem z 270 pielgrzymami na pokładzie. Podróż trwała w obie strony 14 dni. Spanie w hamakach, w dwóch wspólnych salach. Dla naszych pielgrzymów kongres zaczął się już właściwie na statku, bo codziennie mieli oni nie tylko Mszę Świętą, ale też najróżniejsze inne modlitwy, konferencje i przede wszystkim nieustanną adorację Najświętszego Sakramentu.

Belem, które w tym roku stało się siedzibą kongresu eucharystycznego, to stolica stanu Para. Jest w sumie mniej więcej takim samym, co wielkości, miastem jak Manaus. Leży w delcie Amazonki. Belem, co po polsku oznacza Betlejem, jest w sumie bardzo dobrze przygotowane na przyjmowanie ogromnej liczby pielgrzymów i turystów. To siedziba drugiego co do wielkości sanktuarium maryjnego w Brazylii. Tu też odbywa się co roku słynny na pół świata odpust zwany Cirio de Belem. Zorganizowanie i goszczenie pielgrzymów – uczestników kongresu nie było żadnym problemem.

Belem stało się prawdziwym domem Chleba. Podczas kongresu we wszelkich wydarzeniach uczestniczyły tłumy. Zwłaszcza wielka liczba wiernych brała udział w Mszach Świętych i Adoracjach. Sprawowane one były na tamtejszym stadionie sportowym, słynnym Mangueirao. Tematem kongresu były następujące słowa: „Eucharystia i dzielenie się w Amazonii misyjnej.” Może nie do końca udolnie tłumaczę to zdanie, bo w oryginale portugalskim użyte jest słowo partilia. Oznacza ono właśnie dzielenie się tym, co się ma, solidarność, pomoc, hojność, miłosierdzie. W nawiązaniu do Roku Miłosierdzia i w duchu kongresu jedna z Eucharystii sprawowana była z udziałem najbiedniejszych, ludzi z ulicy, nędzarzy. Potem zaproszono ich na obiad. Był też dzień pojednania, kiedy to w wszelkich możliwych miejscach sprawowano nabożeństwa pokutne i sakrament spowiedzi. Przystępowało do sakramentu pokuty ogromnie dużo ludzi. Jako pierwsi do konfesjonałów uklękli biskupi i księża. Przyznam, że jak na Brazylię, tak strasznie sponiewieraną przez teologie wyzwolenia, która robiła wszystko, aby te Sakramenty zniszczyć, to są to prawdziwe cuda.

Msza na zakończenie kongresu celebrowana była na placu przed sanktuarium maryjnym, przed bazyliką Matki Bożej z Nazaretu. Potem w procesji udano się do katedry i Fortu Żłóbka Betlejemskiego. To oczywiście tez moje tłumaczenie, ale właśnie tak owo miejsce się nazywa. Tu w sumie, czterysta lat temu, narodziło się miasto. Stąd ksiądz arcybiskup Belem, Dom Alberto Taveira Correa, powiedział tak: „Tutaj to miasto wraca do swych początków. Tutaj, czterysta lat temu było ufundowane. Tutaj odnawia swoją więź z Chrystusem.”

My w naszej parafii, aby duchowo połączyć się z kongresem, urządziliśmy także całodobową adorację Najświętszego Sakramentu. Był to dla nas wyjątkowo błogosławiony czas. Wprawdzie wielu bało się ogromnie nocy, bo ostatnio w naszym mieście jeszcze bardziej rozszalała się przestępczość, ale na szczęście nic złego nikomu się nie stało. Więcej, mimo, że była to noc z soboty na niedzielę, a więc czas wielkich fest, okolica naszego kościoła pogrążona była w jakimś wyjątkowym spokoju i ciszy. Było to zauważone dosłownie przez wszystkich. Eucharystia wszystko zwyciężała!

 

Powrót z JMJ Cracóvia 2016

paderewskigrzegorz

Dotarliśmy do Manaus. Nasza pielgrzymka z okazji spotkania w Krakowie była dosyć długa, nawet niektórzy żartowali pytając, czy byliśmy też po drodze na Antarktydzie. Nie byliśmy na niej, bo jej temperatury na pewno byłyby dla nas śmiertelne.

Już w momencie finalnym Mszy Rozesłania na Polach Miłosierdzia usłyszeliśmy, że Światowe Dni Młodzieży się nie kończą, ale tak naprawdę to dopiero się zaczynają. Wiemy o tym od dawna, stąd nie dziwi nas to, że co chwila ktoś do tych Dni nawiązuje. Ja też będę to czynił wielokrotnie, bo wydarzyło się tak wiele, że trudno będzie nam po prostu o tym nie mówić i nie pisać.

Kilka tygodni przed Dniami Młodzieży pisałem o tym, co Brazylijczycy o Polsce więdzą, co o naszym Kraju sądzą i jak sobie go wyobrażają. Teraz, po powrocie z naszej pielgrzymki, mam jeszcze więcej na ten temat spostrzeżeń. W sumie są to same miłe i bardzo nas radujące uwagi.

Może najpierw o Polskim Kościele, parafiach i kościołach. Mieliśmy podczas naszego pobytu w Polsce przepiekne doswiadczenia. To sprawiło, że moi parafianie mówili z podziwem: „Ten Kosciół jest taki żywy.” W sumie to nie wiem jak to się stało, że mieli oni tylko o brazylijskim, może bardziej latynoamerykańskim Kościdele opinię jako o jedynie dynamicznym, żywym Kościele. Nie mniej, to co widzieli i doświadczyli sprawiło, że zdanie zmienili. Właściwie to zmuszeni byli zmieniać zdanie co chwila, bo okazało się, że poza Brazylią i Manaus świat istnieje, jest wielki i piekny. A ludzie są wszędzie wspaniali.

Przyjeło nas kilka parafii, a zwłaszcza mieliśmy mozliwość doświadczyć życia wspólnot wiary w Chojnicach i Borzyszkowach. Wszędzie Msze były dla naszej małej grupy głębokim doświadczeniem. Jedno z czytań zawsze było po portugalsku, czasami nawet jakieś wezwanie z modlitwy powszechnej. Na koniec były pytania i dzielenie się wrażeniami.

Młodzież z mojej amazońskiej parafii najpierw postrzegała różnice, co w sumie jest normalne, ale też i podobieństwa. Widzieli polski Kościół bardzo żywy, aktywny. Udział wiernych był dla nich fascynacją. Mówili, że wszystko było tak bardzo duchowo głębokie, perfekcyjnie zorganizowane. Zdumiewali się ciszą w świątyniach, ogromną ilością Mszy świętych sprawowanych w niedziele, księżmi i siostrami zakonnymi poubieranymi w swoje duchowne stroje. Cleisona, który w naszej parafii jest koordynatorem ministrantów, fascynowała liturgia, szaty i sprzęty. Niby w sumie nic nowego, bo przecież wiele z tych rzeczy mamy w Manaus, ale to, co w Polsce, było „takie piękne”. Co chwila robił zdjęcie jakimś dzwonkom, gongom, trybularzom, procesyjnym krzyżom. Po raz pierwszy na żywo usłyszeli organy. Nigdy na oczy nie widzieli takiego instrumentu zamontowanego w kościele. Zwłaszcza te w katedrze pelipńskiej były wielkim szokiem, ale to nikogo, kto zna naszą katedrę, nie dziwi. Wszystkie kościoły wydawały się istnym cudem. Nowe i zabytkowe. Jeśli chodzi o te zabytkowe, to wszystkie były starsze niż Brazylia. Dziwili się więc, jak to możliwe, że takie trwałe. Podziwiali czystość naszych świątyń i kwiaty, jakimi były udekorowane. W Amazonii, chociaż jest to miejsce wiecznej zieleni i wszystko rośnie w szalonym tempie, kwiat jest czymś rzadkim. Natomiast kwiaty w wazonie, to luksus. Stąd pięknie przyozdobione nasze kościoły były istną sensacją.

Chciałbym w tym liście serdecznie podziękować tym wszystkim, którzy nam pomogli zrealizować ten pielgrzymi projekt. Wdzięczni jesteśmy za wsparcie materialne, duchowe, dobre rady i wskazówki. Za przyjęcie, goszczenie i wspólnie spędzony czas. Bóg zapłać wszystkim! Bez Was tego wielkiego wydarzenia na pewno by nie było!

Boże Ciało 2016

paderewskigrzegorz

Manaus, 06.06.2016

Piszę miejsce i datę tego mojego listu, tak dla późniejszej łatwiejszej organizacji, i od razu mi się przypomina, że to rocznica pobytu Św. Jana Pawła II w naszej Diecezji Pelplińskiej.  Już siedemnaście lat minęło. Tak szybko, a jednocześnie tak wiele się wydarzyło ważnych rzeczy. Czas rzeczywiście należy do Boga i jest on nam dany do wypełnienia go dobrem.

W czasie od ostatniego listu mieliśmy Boże Ciało. W naszej amazońskiej diecezji to tak zwany dzień jedności. Takich dni jedności mamy zdefiniowanych przez nasze diecezjalne statuty kilka. Jest to na przykład uroczystość Niepokalanego Poczęcia, Niedziela Zesłania Ducha Świętego i właśnie Boże Ciało. W te dni jesteśmy zapraszani przez księdza biskupa aby razem, jako kościół diecezjalny, celebrować daną uroczystość. W praktyce oznacza to po prostu to, że wszyscy udajemy się w jedno miejsce wyznaczone na celebrację i nie organizuje się niczego „konkurencyjnego” w tym samym momencie w jakiejś innej części miasta. To taka tutejsza tradycja, a z duchowego punktu widzenia bardzo istotna. Kiedy zgromadzimy się tłumnie w jakimś miejscu, doświadczając wcześniej ścisku w autobusach, gorąca wczesnego popołudnia tropikalnego Manaus, słońca lub deszczu, to ma to smak pielgrzymki i doświadczenia duchowe są rzeczywiście mocne. Czujemy się Kościołem! Po raz kolejny, jako Lud Boży dane nam jest przeżyć Tajemnicą Bożej Obecności! Przyznam, że to jest doświadczenie niezwykłe! Bardzo to mnie buduje i zawsze na takie dni jedności idę z radością. Nasi ludzie też i w sumie nikogo wcale nie trzeba za bardzo namawiać.

Tego roku wszystko zaczęło się Mszą Świętą o 16.00 na Praca do Congresso. Już tak było w zeszłym roku i pisałem o tym szerzej, bo to miejsce i jednocześnie fakt historyczny ogromnie istotny dla Manaus, więcej, dla całego brazylijskiego kościoła. Tutaj odbył się czterdzieści jeden lat temu jeden z najważniejszych brazylijskich kongresów eucharystycznych. Pamiątką tego wydarzenia jest brazylijska Piąta Modlitwa Eucharystyczna, która jako taka występuje tylko w tutejszej wersji Mszału. Ksiądz arcybiskup Sergio Castriani mówił w swej homilii między innymi, przypominając temat tegorocznej uroczystości: „Eucharystia jest źródłem Miłosierdzia, życia, odpowiedzialności, solidarności i komunii. Nie pozwólmy nigdy, aby nam ukradziono tę wiarę, tę pewność rzeczywistej obecności Jezusa w tajemnicy tego Sakramentu.” A ponieważ sytuacja w Brazylii z dnia na dzień coraz gorsza i ludzie naprawdę bardzo na tym cierpią, widzę codziennie, że tracą nadzieję, ksiądz arcybiskup dalej nas nauczał, że ocalenie mamy właśnie w Eucharystii. Bo jeśli ktoś zacznie się do Niej zbliżać, Ją przyjmować, to będzie to owocem i kontynuacją jego nawrócenia. A wraz z nim nawróci się i nasz brat, potem wielu innych. Może rzeczywiście, a przecież już tak wiele razy bywało w historii wielu narodów, że obecny kryzys polityczny i gospodarczy sprawi, że ten lud wróci do Eucharystii. Oby, bo na pewno mu tego ogromnie potrzeba.

Po Mszy odbyła się procesja. Może nie za długa, lekko ponad dwa kilometry. Tłumy znów były wielkie i uczestnictwo ludu po raz kolejny budujące. Generalnie doświadczenie bardzo głębokie. Nasi ministranci byli pod wielkim wrażeniem. Opowiadali mi potem, jeden przez drugiego, o swoich doświadczenia. To są nad wyraz piękne i głębokie doświadczenia Kościoła, Wspólnoty Wiary. 

Zesłanie Ducha Świętego 2016

paderewskigrzegorz

Manaus, 23. 05, 2016

Uroczystość Zesłania Ducha Świętego jest we wszystkich kościołach świata wielkim wydarzeniem. Natomiast w Manaus to już urasta ona do wyjątkowych wymiarów. Chyba nawet zacząłem rozumieć coś z klimatu pierwotnego kościoła, kiedy to pierwsi chrześcijanie celebrowali Pięćdziesiątnicę tak, jak Paschę. To nawet widać do dziś bardzo wyraźnie w liturgii, kiedy się patrzy na Wigilię i celebrację Zesłania tak, jak one są, czyli na jedną całość. A jak już neokatechumenat łączy te dwie celebracje, przynajmniej liturgię Słowa, podczas swojej wigilijnej Eucharystii, to wszystko staje się proste i jasne. Pascha Jezusa trwa! Piszę te słowa, aby po prostu wykrzyczeć z radości, że mieliśmy cudowne Zesłanie Ducha Świętego. Radość jest tym większa, bo tak naprawdę nic jej nie zapowiadało. Wręcz przeciwnie, sytuacja Brazylii staje się coraz trudniejsza, i, co jak do tej pory nie zdarzało się w sercach tego karnawałowego narodu, zaczyna go dopadać zniechęcenie. Wiele wspólnot z peryferii i tym bardziej z okolicznych wiosek nie zorganizowało wyjazdu na Pentecostes, jak to tutaj popularnie mówimy. Okazało się, że 5 złotych, bo tyle mniej więcej kosztował „na głowę” autobus, było problemem. Obawialiśmy się, że tym razem uczestnictwo będzie bardzo słabe. Chociaż wiemy doskonale, że nie o liczby chodzi, to jednak jakieś tam znaczenie na pewno to ma. Kiedy Kościół gromadzi się w Wieczerniku, Duch Święty zstępuje.

W pewnym sensie liczby stały się nawet bardzo symboliczne i zaczęły znaczyć dużo więcej, niż tylko ilości. Zaczęły zdradzać intencje. Sekty zielonoświątkowe od lat głoszą koniec Kościoła Katolickiego w Brazylii. Nawet niektóre tutejsze pastorki, panie biskupie, (jak w sumie byłby rodzaj żeński od biskupa?) oficjalnie przekazały otrzymane od Pana Boga proroctwa. Według nich Kościół Katolicki w Brazylii się kończy, są to jego ostatnie momenty. Nasza celebracja Pięćdziesiątnicy tradycyjnie odbywa się na sambodromie, czyli w miejscu, gdzie normalnie odbywają się finały karnawałowego szaleństwa. To jest długa budowla, są tam widownie, które mieszczą około sto tysięcy miejsc siedzących. Oczywiście nie ma tam foteli, ale po prostu beton, tak uformowany, że da się siedzieć niczym na schodach. Po za tym jest jeszcze pomiędzy tymi widowniami tak zwana „pista”, czyli jezdnia, po której w karnawale przechodzą ze swoimi prezentacjami poszczególne szkoły samby. Tego roku, co zresztą dzieje się już od kilku minionych lat, zapełniliśmy znów cały sambodrom. Oczywiście zarówno widownie jak i miejsca na bieżni. Tymczasem w poniedziałek wszystkie gazety napisały, że Pięćdziesiątnicę świętowało mniej więcej około pięćdziesiąt tysięcy katolików. Takie pisanie nie miałoby najmniejszego znaczenia, gdyby nie pewien drobny fakt. Wszystkie te dzienniki należą lub zależą od zielonoświątkowców. Tak już zawsze jest, że jak oni liczą nas, to zawsze jest to liczba bardzo mała. Jak zaś liczą siebie, to nagle trzymilionowe miasto urasta do wielkości miasta Meksyk. Sytuacja stała się nawet dosyć komiczna, bo kiedy ogólne brazylijskie media, a nawet międzynarodowe, zaczęły pisać we wtorek o największej w Brazylii celebracji Zesłania Ducha Świętego w Manaus, to nasze dzienniki lokalne, które wcześnie w swych tytułach artykułów zamieszczonych w Internecie miały „50 tysięcy”, nagle poprawiły na „100 tysięcy”.

Oczywiście temat tegorocznego Pentecostes musiał być związany z Rokiem Miłosierdzia. Modliliśmy się: Duch Święty źródłem życia i miłosierdzia. Dom Sergio, nasz ksiądz arcybiskup, powiedział w kazaniu, że dla Brazylii to Zesłanie Ducha Świętego ma szczególne znaczenie. Duch Święty nas utwierdza w pewności, że dla tego kraju, tak bardzo ostatnio niszczonego najróżniejszymi przejawami zła, cały czas jest nadzieja. Brazylia się nawróci, odrodzi, stanie się święta. 

Brazylijczycy o Polsce

paderewskigrzegorz

Manaus, 02. 05. 2016

Jeśli chodzi o wiedzę Brazylijczyków o Polsce to obecnie jest ona, tak to na mój prywatny użytek oceniam, wyśmienita. Uważam, że zawdzięczamy to świętemu Janie Pawle II, świętej Faustynie i obecnie Światowym Dniom Młodzieży. Oczywiście taka wiedza inspirowana katolickimi świętymi, jeśli już, spotykana jest tylko wśród katolików. Inni, dla których sprawy naszego kościoła nie mają znaczenia pozbawieni są takiej inspiracji. Nie ma więc co się dziwić, że zdarza się jeszcze co jakiś czas, że zszokuję się jakimś pytaniem o Polskę i polskie sprawy. Najpierw o położenie: „Gdzie ta Polonia się znajduje? W Europie? Poważnie? A mówicie po angielsku czy po niemiecku?” No cóż, my Polacy też nie zawsze wszystko wiemy o Brazylii. Kiedyś na lotnisku w Warszawie, kiedy już z odebranymi walizkami chciałem niepostrzeżenie przemknąć przejściem dla tych, co to nic nie mają do zadeklarowania na cle, zostałem nagle zatrzymany przez pana celnika i zapytany skąd leciałem. Kiedy wyjaśniłem gdzie zaczęła się moja podróż, pan celnik wykrzykną: „Manaus? A gdzie to jest? W jakiejś Azji?” No cóż, to mnie przygotowało na późniejsze podobne reakcje i pytania o położenie Polski ze strony Brazylijczyków. Już kilka razy oni też chcieli szukać naszego kraju w jakiejś tam Azji. Zabawne jest też to, że kiedy pytają o moje pochodzenie i ja odpowiadam: „Polonia!”, to niekiedy oni rozumieją to jako Bolonia albo Kolonia. Nieporozumień jest więc ciągle bardzo wiele. Teraz, kiedy niektórzy młodzi ludzie wybierają się do Krakowa, zainteresowanie Polską wyraźnie się wzmogło. Nie wiem za bardzo skąd oni czerpią te najróżniejsze informacje, ale czasami mam już mało cierpliwości, aby wyjaśniać, że nie jemy tylko wyłącznie kapusty i kartofli. Jest też kilka bardzo wstydliwych dla nas stereotypów, jakie krążą w Brazylii o Polsce i Polakach. Jest to na szczęście bardziej znane na południu, a że Brazylia to kraj w sumie kontynentalny, więc na amazońską północ nie zawsze te miej przyjemne wiadomości docierają.

Zapewne to właśnie dzięki Światowym Dniom Młodzieży w minionym roku w tutejszych mediach pojawiły różne programy o Polsce. Oczywiście głównie o profilu turystycznym. Pokazano nasz kraj bardzo ładnie, nie ukrywam, ogromnie mi się to spodobało. Były też informacje w Internecie o naszym panu prezydencie Andrzeju Dudzie, który podniósł Hostię. Pisano o tym z wielkim szacunkiem. Ostatnio zaś znalazłem też artykuły o cudach eucharystycznych w Polsce. W ostatnich zaś dniach pisano o obchodach 1050 rocznicy Chrztu Polskiego Narodu. W kilku miastach Brazylii, w stolicy Brasilii, w Rio de Janeiro, oczywiście Kurytybie i w kilku jeszcze innych miejscach obchodzono tę rocznicę uroczystymi mszami dziękczynnymi. W Brasilii taka Eucharystia dziękczynna odprawiona została przez trzech polskich księży biskupów, z udziałem wielu Polaków z panem ambasadorem Andrzejem Marią Braiterem na czele.  Pan ambasador przepięknie powiedział o wyjątkowo ważnych  konsekwencjach chrztu i o roli Kościoła Katolickiego w dziejach Polski. Na tej mszy została też wspomniana emigracja polska w Brazylii. To bez wątpienia będzie jeszcze tematem moich listów. Wprawdzie pierwszy udokumentowany przypadek polskich emigrantów pochodzi z połowy XVI wieku, to za właściwą emigrację uznaje się tych, którzy zaczęli przybywać do Brazylii w połowie XIX wieku. Stąd mówi się coraz częściej o przygotowaniach do obchodów 150 rocznicy polskiej emigracji. W jakiejś mierze chyba się już te przygotowania zaczęły, bo Polska pojawia się w Brazylii coraz częściej. Ostatnio za sprawą wielu najróżniejszych artystów. Być może wkrótce, zaraz po powrocie z Polski, będziemy też słyszeć o polskich sportowcach błyszczących złotymi medalami na olimpijskich podiach. A moi młodzi pielgrzymi na Światowe Dni Młodzieży  uczą się mówić dzień dobry i dobranoc. Pewnie na tym poprzestaniemy, bo nauczyciel ze mnie chyba nie jest najlepszy. Postaram się być wytrwalszym tłumaczem. 

Kronika parafialna

paderewskigrzegorz

Manaus, 25.04.2016

Tym razem chciałbym przedstawić garść informacji z naszego parafialnego podwórka. W finale Wielkiego Postu i w Wielkanoc działo się tak wiele wspaniałych rzeczy, że pominięcie tego milczeniem byłoby chyba nawet grzechem. Najpierw to, że w diecezji mamy nowego biskupa pomocniczego. Dla ludzi stąd to wyjątkowe zdarzenie, bo został nim ksiądz Jose Albuquerque z tutejszej diecezji, a dokładnie z Manaus. Tutaj się urodził w 1968 roku, wychował, wykształcił i pracował. Przez ostatnie lata był rektorem tutejszego seminarium duchownego. Jak wspomniałem, dla kościoła amazońskiego to radość wyjątkowa. Została ta wiadomość ogłoszona w przedostatnim tygodniu Wielkiego Postu i właściwie stała się niczym radość Zmartwychwstania. Czemu tak wiele tego cieszenia się? No cóż, dla wspólnoty Kościoła każda nominacja biskupia, także i każde kapłańskie i diakońskie święcenia to już motyw wystarczający do radości. Ale dla Amazończyków to coś wyjątkowego z pewnego, dosyć trudnego do właściwego wyjaśnienia powodu. Mniej więcej chodzi tu o swoisty kompleks spowodowany niewątpliwą krzywdą, jaką tutejszemu ludowi wyrządzono. Otóż byli tacy w historii co uważali, że w Amazonii powołań nie ma, bo być nie może. Nie może, bo tutejsi ludzie nie są w stanie sprostać tak wielkiemu powołaniu, jakim jest kapłaństwo. O biskupstwie to już w ogóle mowy być nie mogło. Wszyscy wiemy, że takie myślenie jest po prostu głupie. Nie mniej tak bardzo zakorzeniło się w tutejszej mentalności, że cały czas utrudnia powołania. Dla księży stąd jest to wielki problem, ból, tabu. Czują się jakoś gorsi, jakby drugiej kategorii. W rzadkich chwilach szczerości wybuchają żalem i pretensjami. Tylko do kogo? Ja takich rzeczy przecież nie wymyśliłem i tak nie myślę. Nawet wcześniej nie miałem pojęcia o takim absurdalnym ocenianiu ludzi stąd. Nie mniej fakt, że jestem Europejczykiem i bardzo białym, stawia mnie w kręgu przynajmniej tych podejrzanych. W takich okolicznościach nominacja jak najbardziej amazońskiego biskupa dla mnie też stała się powodem do radości. Dla historycznej uczciwości trzeba zaznaczyć, że w Manaus już raz był amazoński z pochodzenia biskup pomocniczy. Był nim Dom Jacson Damasceno. Jednak zaraz po nominacji ciężko zachorował i po roku zmarł. Oczywiście pamięta się go tutaj nieustannie. Nawet liczne szkoły noszą jego imię. Miejmy nadzieję, że teraz Manauaras będą odważniejsi w podejmowaniu powołań.

W parafii też wszystko w tym roku było wyjątkowe. Rok Miłosierdzia pomógł nam bardzo w ewangelizacji. Kolejna grupa ludzi, tym razem są to osoby, które praktycznie w ogóle nie miały jakiegokolwiek związku z Kościołem, dołączyła do neokatechumenatu. Piękna sprawa, robi się nam coraz tłoczniej na Drodze, dzięki Bogu. Wspaniałym też doświadczeniem stały się dla nas spowiedzi. Pamiętam, że osiem lat temu nikt nawet nie myślał o spowiadaniu się. Tym razem, było to 19 marca, urządziliśmy dzień parafialnego pojednania. Spowiadaliśmy jak za dawnych dobrych czasów w Polsce. To znaczy jak byłem wikariuszem jeszcze w Kraju. Zaczęliśmy w sumie jeszcze przed Mszą o szóstej rano i właściwie zakończyliśmy prawie o północy. Byłem absolutnie szczęśliwy. Triduum Sacrum też biło w tym roku wszelkie rekordy. Wcale mi tu nie chodzi tylko o tłumy, chociaż te też były zdumiewające, ale bardziej o zaangażowanie. Rzeczywiście uczestnictwo naszych parafian w Wielkim Tygodniu było dla mnie budujące i wzruszające. Bez wątpienia takim „naj” stał się tym razem dla nas Wielki Piątek. Z powodu wielkiej liczby uczestników sama adoracja Krzyża trwała dwie godziny. Drogę Krzyżową, którą tutaj tradycyjnie, z inscenizacjami poszczególnych scen ewangelicznych, mamy po liturgii wielkopiątkowej, praktycznie zaczęliśmy tym razem o zmroku. Nieco to skomplikowało całą sytuację, bo nie mieliśmy przygotowanego oświetlenia. Ale na szczęście przeżycia były tak silne, że chyba tylko ja się tym brakiem iluminacji przejąłem. Ostatecznie Chrystus, jak co roku, został ukrzyżowany na Colina do Aleixo, a po trzech dniach Zmartwychwstał. Paschę znów przeżywałem dwa razy. Ta neokatechumenalna zyskała w tym roku jeszcze lepszą oprawę liturgiczną dzięki naszym diakonom stałym. Tak to, dzięki łasce Bożej, rośniemy, a w tym wielkim bożym dziele mają też swój udział Ci wszyscy, którzy nam nieustannie pomagają. Czyż Kościół Chrystusa nie jest wspaniały! 

Helder Camara

paderewskigrzegorz

W tych dniach Brazylię obiegła niezwykła wiadomość. Przynajmniej dla katolików stała się ona wyjątkowa. Cancao Nova, a więc największa informacyjna multimedialna platforma katolicka podała, że Dom Helder Camara został przez Stolicę Apostolską ogłoszony sługą bożym. Oznacza to, że może on być za jakiś czas beatyfikowany i kanonizowany. Wiadomość ta spowodowała szok. Z jednej strony euforia jednych katolików, piszących na forach internetowych „wreszcie”, a z drugiej strony inni, też katolicy, wyrażali swoje daleko idące niezadowolenie i oburzenie. „Jak można kanonizować heretyka i marksistę?” – pytali. Niektórych komentarzy nie odważyłbym się nawet tłumaczyć. No cóż, do kanonizacji, jeśli nawet do niej dojdzie, jest jeszcze bardzo daleko. Nazywać zaś dom Heldera Camarę „marksistą” jest na pewno nieuczciwe. Podobna sytuacja zdarzyła się, kiedy tak samo stało się z Dom Oskarem Romero. Dziś już nikt w kwestii Romero taki rozgorączkowany nie jest. Okazało się, po gruntownych badaniach dokumentów, pism i wypowiedzi tego południowo – amerykańskiego biskupa męczennika, że padł on ofiarą manipulacji i chciano, aby Kościół miał go za marksistę. Tymczasem było po prostu głęboko ewangeliczne życie. Tak to jest w tym świecie, co w sumie nie jest żadną nowością, że kiedy ktoś chce żyć według Ewangelii, to jest od razu w oczach tego świata wariatem. W sumie też podobnie, chociaż w tamtym momencie z radości nie posiadali się, powiedzmy tutaj w taki sposób: „tradycjoniści”, kiedy to ogłoszono pośmiertne pojednanie się z Kościołem księdza Cicero. Te wszystkie trzy postaci bez wątpienia są niezwykłe. W swoim czasie i określonych okolicznościach żyli Ewangelią, stali się bohaterami wiary. Chciano ich zniszczyć, ale okazuje się, że prawda zawsze zwycięża. Na pewno będę jeszcze o nich pisał, nawet już kiedyś pojawiali się w moich listach. Teraz jednak wróćmy do biskupa Camary. Kim był, że tak wielkie po dziś dzień budzi emocje? Czemu jedni go kochają? Inni zaś nazywają heretykiem? Ponieważ wszystkiego na raz powiedzieć się nie da, więc dziś tylko kilka danych biograficznych.

Dom Helder Camara był jednym z najbardziej sławnych biskupów brazylijskich. Kochany do szaleństwa przez wszystkich biednych. Przykład ewangelicznego życia. Święty! Miał dostać nagrodę pokojową Nobla. Był do niej nominowany cztery razy. Dziś może już to nie jest w sumie nic wielkiego, ale wówczas byłoby to wielkie wyróżnienie, uznanie i nagroda. Dyktatura wojskowa wówczas rządząca Brazylią, zadziałała wszędzie na najwyższych szczeblach, aby do tego nie doszło.

Pełne nazwisko naszego sługi bożego to Helder Pessoa Camara. Urodził się w 1909 roku w Recife. Miał liczna rodzeństwo, był jedenastym dzieckiem. Jego ojciec był dziennikarzem, krytykiem teatralnym i funkcjonariuszem pewnej wielkiej firmy handlowej. Matka zaś nauczycielką. Podobno już bardzo wcześnie wykazywał chęci pozostania księdzem. To w sumie nie było za bardzo po myśli jego ojca, co jest nawet typowe, przynajmniej mam takie wrażenie, u wszystkich ojców brazylijskich. Kapłaństwo jest takie fajne, „to wspaniałe poświęcenie i zaszczyt, ale jeśli chodzi o mojego syna to oczywiście: nie!” – często coś mniej więcej takiego czytam i ostatnio nawet usłyszałem od jednego z naszych parafian, kiedy to rozważaliśmy przez moment wariant kapłański dla jego jedynego syna. Jednak mały Helder księdzem został. Piszę „mały”, bo w tej historii jest to dosyć symboliczne. Wstąpił do seminarium w Fortalezie, które wówczas prowadzone było przez lazarystów i posiadało famę bardzo dobrego, ale surowego, mając zaledwie lat piętnaście. Święcenia kapłańskie zaś przyjął w wieku dwudziestu dwóch lat. Oczywiście wszystko odbyło się ze specjalnym pozwoleniem Stolicy Apostolskiej. Oczywiście działał od razu pastoralnie, ewangelizując, katechizując, ucząc, a wręcz nawet organizując edukację w stanie Ceara. Na polu pastoralnym i socjalnym jego działalność była tak wielka, że aż nie sposób tego wszystkiego, co uczynił, wyliczać. Biskupem został w 1952. Jego biskupie zawołanie brzmiało: „W Twoich rękach.” Zorganizował Konferencję Biskupów Brazylijskich. Zasłynął w czasach dyktatury jako wielki obrońca praw człowieka. Głosił Kościół ubogi, solidaryzował się z każdą nędzą, zwłaszcza tą materialną. Zmarł jako nędzarz w 1999 roku. Dziś Kościół w Brazylii zaczyna pracę na jego procesem beatyfikacyjnym. 

Nowy biskup w Sao Raimundo Nonato

paderewskigrzegorz

Manaus, 30.03.2016

Na początku marca została podana do wiadomości publicznej wiadomość, że ksiądz biskup Edward Zielski został przez Ojca Świętego Franciszka mianowany biskupem diecezji Sao Raimundo Nonato w Paui, co oznacza, że opuszcza diecezję Campo Maior. Już dziesiątki listów poświęciłem księdzu biskupowi Edwardowi, wiele mu zawdzięczam i nie sposób, w takiej sytuacji, tej zmianie nie poświęcić tego listu.

Bez wątpienia diecezja Sao Raimundo Nonato w kategoriach misyjnych to wielkie wyzwanie. Nie mniej ksiądz biskup Zielski pytany przez dziennikarza odpowiedział najzwyczajniej: „Misjonarz nie unika zadań, jakie Kościół mu powierza. Ojciec Święty wezwał mnie w 2000 roku, aby służyć jako biskup w Campo Maior, a teraz mnie powołuje do diecezji Sao Raimundo Nonato. ” Potem zaś, kiedy dziennikarz napomknął o wiele trudniejszych, niż w Campo Maior, realiach w Sao Raimundo Nonato, ksiądz biskup szczerze i natychmiast odparł, że nie obawia się wyzwań i trudności związanych z nowym miejscem. No cóż, ksiądz biskup Edward pracował już w rejonach równie suchych i biednych, więc nie jest to dla niego nowością.

Diecezja Sao Rajmundo Nonato od czerwca zeszłego roku była bez biskupa. Z jednej strony takie wielomiesięczne, a czasami nawet kilkuletnie wakaty w diecezjach brazylijskich, to rzecz normalna. Dzieje się tak zwłaszcza w rejonach biednych i oddalonych. A tak właśnie jest z tą nową diecezją.

Jeśli chodzi o geografie, to Sao Raimundo Nonato położone jest w głębi stanu Paui, w części określanej jako półpustynia. Chociaż kiedy się jedzie tamtejszymi drogami, to ma się wrażenie, że to już jest najzwyczajniejsza pustynia. Wszystko suche, spalone, czerwona ziemia, pył i ludzkie osiedla niezmiernie rzadkie. Diecezja rozciąga się na obszarze prawie czterdziestu tysięcy kilometrów kwadratowych. Ludności zaś jest około 156 tysięcy. Głównie zajmują się rolnictwem i hodowlą zwierząt. Zwarzywszy na warunki klimatyczne, można sobie wyobrazić, jaki jest poziom rozwoju gospodarczego tego miejsca. Jeśli zaś chodzi o ciekawostki, to w tamtym rejonie znajduje się Park Narodowy Sierra de Capivara. Miejsce słynne z tego, że znaleziono tam najstarsze w Ameryce Południowej, sprzed pięćdziesięciu tysięcy lat, ślady człowieka i jakieś tam inne prehistoryczne rewelacje. Nie mniej, turyści raczej tłumnie tam nie jadą, no chyba tylko tacy, co to uwielbiają ekstremalne warunki.

Diecezja Sao Raimundo Nonatu powstała, jeszcze jako prałatura, w 1960 roku. Natomiast w diecezję została przekształcona w 1981. Ksiądz biskup Zielski jest już piatym biskupem tejże diecezji. Według danych z 2014 roku pracowało tam, licząc księży diecezjalnych i zakonnych 30 kapłanów oraz 8 diakonów stałych. Parafii zaś było 28.

Ksiądz biskup Edward Zielski swoja nową diecezję objął w dniu 2 kietnia, w przeddzień Święta Miłosierdzia. Zważywszy na to, że ksiądz biskup jest nie tylko gorliwym czcicielem, ale też wielkim propagatorem Bożego Miłosierdzia, to taka data jest bardzo znacząca. Ufamy, że z pomocą Bożego Miłosierdzia także i w Sao Raimundo Nonato uda mu się, mimo trudnych warunków, zrealizować wiele  pięknych projektów ewangelizacyjnych, wzbudzić nowe powołania, wykształcić kapłanów i jeszcze bardziej rozpalić wiarę tamtego ludu. W Campo Maior udało mu się tego dokonać, więc też można się spodziewać tego samego w Sao Raimundo. Nam zaś pozostaje się tylko modlić za księdza biskupa i wypraszać mu wiele Bożych łask. 

Ks. Eugeniusz Klawikowski

paderewskigrzegorz

Manaus, 15. 03. 2016

Do naszego grona polskich misjonarzy amazońskich właśnie dołączył kolejny kapłan. Jest nim ksiądz Eugeniusz Klawikowski z Archidiecezji Gdańskiej. Ma czterdzieści lat życia i piętnaście lat kapłaństwa. Jego droga do Manaus jest w sumie podobna do mojej. Najpierw pojechał, na zaproszenie księdza biskupa Edwarda Zielskiego, do diecezji Campo Maior w Piaui. Tam uczył się języka, nabywał misyjnego doświadczenia, poznawał brazylijski Kościół, obyczaje i aklimatyzował się. W zeszłym roku, właśnie na Wielki Post, przyjechał do nas, aby poznać Amazonię. Najwyraźniej w Manaus mu się podobało, bo zdecydował się tutaj przenieść. Trzeba Campo Maior dzięki księdzu biskupowi Zielskiemu nie cierpi aż tak bardzo na brak kapłanów. Nie mniej ma wiele swoich bolączek, między nimi zaś bardzo dotkliwymi są tamtejsze trudności materialne. Manaus zaś ma dalej wiele wspólnot bez proboszcza. Jak tylko pojawi się jakiś misjonarz, ksiądz biskup natychmiast tworzy nową parafię. W ten sposób nie ma parafii bez proboszcza, ale są one tak ogromne, że będzie je można jeszcze dzielić i dzielić bardzo długo.

Ks. Eugeniusz został właśnie mianowany proboszczem jednej z parafii w naszej diecezji. Znajduje się ona w miejscu zwanym Puraquequara i jej główną patronką jest Najświętsza Maryja Panna Matka Biednych (Nossa Senhora Mae dos Pobres). Nie jest to jednak nowo utworzona parafia. Wręcz przeciwnie, ma już swoją bardzo dostojną historię. Jak na tutejsze warunki nawet dosyć długą. Powstanie parafii związane jest z przybyciem do Puraquequara w latach siedemdziesiątych minionego wieku sióstr ze zgromadzenia Franciszkanek Misjonarek Maryi. Zasłynęła wówczas w tamtej okolicy siostra Gabrielle Cogels. Ewangelizowała, uczyła i leczyła. To ona tak wszystkim pokierowała, że w zagubionej wówczas w lasach i rozlewiskach Puraquequara zaczęła się misja i powstały liczne wspólnoty. Dziś można tam dojechać drogą asfaltową, nawet dosyć dobrą, mijając po drodze fabryki amazońskiego dystryktu industrialnego. W latach siedemdziesiątych można tam było dotrzeć tylko od strony rzeki, płynąc w dół Amazonką a potem wpływając do rozlewiska rzeki Puraquequara. Była to więc prawdziwa misja i w pewien sposób nią po dzień dzisiejszy pozostaje. Parafia ma dziewiętnaście wspólnot. Do jedenastu z nich dostęp jest możliwy tylko łódką. Do najdalszej podróż motorówką trwa prawie dwie godziny. Są to wprawdzie wspólnoty małe, ale bardzo dynamiczne.

Instalacja proboszczowska została wyznaczona przez księdza biskupa na 12 marca. Po południu zebrała się cała rada parafialna. Ponieważ wspólnot jest sporo, wiec też i uczestników tejże rady było dosyć dużo, w sumie wypełnili kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Biednych. Każda wspólnota chciała powiedzieć coś o sobie nowemu proboszczowi, co sprawiło, że całość tej pierwszego spotkania rady duszpasterskiej trwało bardzo długo. Potem zaś była missa da posse, czyli Msza z uroczystym prowadzeniem w urząd nowego proboszcza. Ksiądz Eugeniusz został przyjęty przez swoich nowych parafian bardzo gorąco. Wprawdzie i tak było gorąco z powodu upału, ale radość i duma wypisana była na twarzach wszystkich, którzy przybyli na proboszczowską instalację. Bez wątpienia nie będzie miał czasu na wielkie przyglądanie się i powolne zaczynanie, bo nominacja dokonała się w sumie w ostatnich dniach Wielkiego Postu. Trzeba teraz szybko przygotować parafię do Wielkiego Tygodnia i Paschy. Na pewno się mu to uda wyśmienicie. A celebrować Paschę z parafianami to znaczy zacząć od najważniejszego i najlepiej. Dalej wszystko się już potoczy bardzo sprawnie i szybko. Nowemu proboszczowi życzymy wszystkiego co najlepsze, a o wyjątkowych zdarzeniach z życia jego i jego parafii na pewno zaraz napiszę. 

CF 2016

paderewskigrzegorz

Manaus, 28.02.2016

Kościół w Brazylii w Wielkim Poście zawsze realizuje Campanha da Fraternidade, czyli Kampanię Braterstwa. W tym roku jest to kampania ekumeniczna i jest to już piata akcja o takim charakterze. Ponieważ ostatnia encyklika papieska dotyczyła ekologii, więc kampania nie mogła mieć innego tematu, jak właśnie taki ekologiczny. Stąd temat tegoroczne kampanii jest następujący: „Casa comum, nossa resssponsabilidade”, czyli „Wspólny dom, wspólna odpowiedzialność”. Podtematem został wybrany fragment z Księgi Amosa 5, 24: „Niech sprawiedliwość wystąpi jak woda z brzegów i prawość jak potok nie wysychający wyleje!” No cóż, na pierwszy rzut właśnie ta woda wydaje się w tegorocznej kampanii najważniejsza. Jednak po uważniejszym przypatrzeniu się tematom i treści kampanii widać, że chodzi o sprawiedliwość.

Najpierw może o ekumenii. W Manaus nie ma żadnego kościoła, z którym mogłaby ta ekumenia być uprawiana. W Brazylii bez wątpienia takie kościoły chrześcijańskie istnieją, jednak nie tutaj. Mamy tylko najróżniejszego rodzaju sekty, które nie są zainteresowane prawdziwą ekumenią. Nie mniej samo słowo jest powszechnie używane, ale w zupełnie nie w swoim oryginalnym znaczeniu. Tutaj jako ekumenię rozumie się pomieszanie wszystkich religii. Ekumenicznym zaś jest się wtedy, kiedy przyznaje się, że Bóg jest wszędzie taki sam, ze chodzi tak naprawdę tylko o to, abyśmy się wzajemnie bardzo kochali i żyli w pokoju. Przyznam, że zaraz na początku naszego pobytu w Amazonii padłem tego pomieszania ofiarą. Zaproszono mnie na otwarcie pewnej prywatnej szkoły. Miałem udzielić błogosławieństwa i poświęcić budynek. Po drodze ktoś mi powiedział, że to będzie kult ekumeniczny. Otwarty i tolerancyjny nie widziałem w tym problemu. Kult jednak nie miał nic wspólnego z ekumenią. Obecni byli pastorzy z najróżniejszych sekt zielonoświątkowych. Każdy z nich, a zwłaszcza pewna pani pastor, wykorzystała swój czas na mówienie przeciwko Kościołowi Katolickiemu udowadniając, jak bardzo jesteśmy bałwochwalcami i Babilonem. Oczywiście reakcja z mojej strony zrozumiana była jako brak tolerancji. Dziś słowo tolerancja też ma już zupełnie inne znaczenia niż kiedyś. Tolerancja każe zawsze przyznać rację tym, którzy głoszą poprawność polityczna. Kiedy obstaje się przy swoim zdaniu, jest się nietolerancyjnym, zamkniętym, staroświeckim. Co zrobić, jeśli Prawda jest niezmienna? No cóż, to pytanie dla modernistycznej ekumenii najwyraźniej nie istnieje.

Wracam jednak do tegorocznej kampanii. Jest ona o wodzie. Mówi też o ściekach, kanalizacji i oczyszczalniach. Mówi w sumie niewiele, bo właściwie czegoś takie w Brazylii praktycznie nie ma. Można sobie wyobrazić trzymilionowe miasto bez kanalizacji i oczyszczalni ścieków. Manaus jest właśnie takim miastem. Może wydawać się to nam bardzo dziwne, ale wbrew pozorom jest to wszystko bardzo ważne. Wchodzi w zakres podstawowych praw człowieka, a więc też ma związek z jego godnością. W taki sposób staje się także problemem religijnym. Co więcej, wymaga też osobistego i społecznego nawrócenia. Bo tak naprawdę to chodzi tutaj o sprawiedliwość.

Wody na Ziemi jest coraz mniej. Wody w Amazonii jest też coraz mniej. To nie jest żaden żart, ani pomyłka. Zmiany klimatyczne są tak wielkie i szybkie, że obserwujemy je w ciągu tak krótkiego czasu, jak nasz pobyt w Manaus. Osiem lat zaledwie, a różnice są ogromne. Osiem lat temu pora deszczowa oznaczała codzienne, wielokrotne, długotrwałe deszcze. Pamiętam deszcze, które trwały po kilka dni bez przerwy. Rok miniony i obecny to istna tragedia. Gdybym wysilił pamięć, mógłbym pewnie policzyć ile w ciągu tej pory deszczowej tych opadów było. Sytuacja jest tak dramatyczna, że z wodospadów amazońskich zupełnie zniknęła woda. W tym samym czasie miejskie wodociągi mają coraz większe problemy z dostarczaniem wody mieszkańcom. Nie można już bez pozwolenia i stosownych opłat kopać studni. Woda staje się reglamentowanym dobrem o coraz większej wartości. Nie wszyscy mają do niej dostęp. Mówi się, że to właśnie o wodę będą się toczyć kolejne światowe wojny. Stąd sprawiedliwość w jej dystrybucji i jej odpowiedzialne używanie powinno być troską każdego z nas. Bez wody nie ma życia na Ziemi. 

Zika

paderewskigrzegorz

Manaus, 11.02.2016

Ostatnio wiele wiadomości z najróżniejszych stron światae , w tym także z Polski, mówiły o Brazylii i zagrożeniu niby brazylijskim zika wirusem. Wszystko z powodu mikrocefalii, małogłowia. Otóż w ostatnim czasie w Brazylii nagle urodziło się bardzo dużo dzieci z małogłowiem, czyli z mniejszą niż normalnie głową, co oczywiście pociąga za sobą także przypadki nieprawidłowo rozwiniętego mózgu. Wprawdzie w tych wiadomościach mówiło się, że zawsze mikrocefalia oznacza niedorozwój mózgu i poważne ograniczenia mentalne, ale okazało się, że zdarza się tak, iż jedno niekiedy nie idzie w parze z drugim. Sam widziałem dziewczynę z wyraźną mikrocefalią, która studiowała na uniwersytecie. Na dodatek zika wirus to zaledwie część problemu. Wszystkiemu winien jest pewien komar, aedes aegypti. Aedes to podobno z greckiego i oznacza kogoś lub coś, co wzbudza wstręt, nienawiść. Aegypti to z łaciny egipski. Nie ma więc tu nic brazylijskiego, przynajmniej oryginalnie, w znaczeniu pochodzenia. Jest on po prostu z Afryki. Do Brazylii trafił razem z przywożonymi tutaj niewolnikami. Podobnie do Stanów Zjednoczonych. Natomiast po całym tropikalnym świecie rozprzestrzenił się generalnie wraz z kolonizatorami. Jest dziś obecny w obu Amerykach, Azji i Oceanii. Oczywiście do życia potrzebuje stałych wysokich temperatur i wilgoci. Stąd Polska na pewno nie będzie miała z nim problemu. Jeśli nie będzie miała z nim, więc też nie będzie miała kłopotu ze wszystkimi chorobami roznoszonymi przez tego komara. A jest ich przynajmniej trzy: wspomniany już zika wirus oraz dengue i chicungunha. Nie ma więc powodów, aby nagle obawiać się, że jeśli ktoś przyleci do Rio de Janeiro na olimpiadę, to może zawlec te zarazy do Europy. W Azji i Oceanii już są, bo to właśnie stamtąd choroby te dotarły do Brazylii. W Afryce także, bo to w sumie ich ojczyzna. Nie jest też możliwe, aby młodzież, która będzie brała udział w Światowych Dniach Młodzieży w Krakowie, nawet jeśli miałaby którąś z tych chorób, mogła kogoś w Polsce zarazić. Do zarażenia potrzebny jest komar. On na szczęście nie ma szans na przeżycie w warunkach europejskich. Choroby przenoszone przez aedes aegypti nie są same w sobie aż takie groźne. Podobne do grypy, u jednych silniejsze, u innych prawie niezauważalne. Objawy to ciemne plamy na skórze, gorączki, bóle mięśni, stawów, ogólnie bardzo złe samopoczucie. Ta z chorób, która nazywa się chicungunha, co w jakimś języku afrykańskim oznacza „chodzić na czworakach”, jest może najboleśniejsza. To dla tego, że stawy i mięśnie tak bolą, że człowiek nie jest w stanie normalnie chodzić, próbuje się wtedy przemieszczać, jeśli musi, czołgając lub na czworakach. Natomiast problemem strasznym jest to, co te trzy choroby mogą jeszcze spowodować. Wspomniana na początku mikrocefalia jest właśnie spowodowana przez zika wirus. Jak to się dzieje? Otóż jeśli kobieta w ciąży, dokładniej na samym jej początku, zachoruje na zika to może to spowodować komplikacje w rozwoju płodu, zwłaszcza jeśli chodzi o prawidłowy rozwój czaszki dziecka. Jest ona mniejsza, co dalej ma jeszcze inne konsekwencje. Ta sprawa z nagle zwiększonymi przypadkami urodzeń z mikrocefalią ostatnio stała się jeszcze dramatyczniejsza. Jakimś dziwnym trafem tylko w Brazylii urodziły się dzieci z taką wadą. Kobiety w innych krajach, na przykład Kolumbia, chociaż miały w ciąży zika wirusa, urodziły dzieci zdrowiuteńkie. Jedna z tutejszych gazet napisała, że to małogłowie to nie powoduje wirus, tylko przeterminowana szczepionka podawana kobietom. Chodzi oczywiście o korupcję. Jakaś firma farmaceutyczna sprzedała, z pomocą łapówek, ministerstwu zdrowia gigantyczne ilości tej szczepionki. Ona zaś nie zużyta na czas była jeszcze potem podawana już po dacie jej ważności. Gdyby to była prawda, to byłaby to jedna z najokrutniejszych zbrodni. Urodzonych dzieci z mikrocefalią, dane z początku stycznia tego roju,  jest już ponad trzy tysiące. Liczba ta rośnie bardzo szybko, bo ilość tych przypadków codziennie się zwiększa. Miejmy jednak nadzieję, że Amerykanie, którzy obiecali pomoc, szybko wynajdą odpowiednią szczepionkę i zika wirus zostanie wkrótce wyeliminowany. 

Padre Victor II

paderewskigrzegorz

Manaus, 5.02.2016

Francisco de Paula Victor, pierwszy brazylijski Murzyn i niewolnik wyświęcony na kapłana, aż cały rok czekał na posłanie do jakiejś pracy duszpasterskiej. Został w końcu przez księdza biskupa ustanowiony proboszczem w parafii w miejscowości Tres Pontas. Historia tego miasteczka w zestawieniu z swoim nowym proboszczem niewolnikiem staje się wyjątkowo znamienna. Tres Pontas było kiedyś quilombo. Już kiedyś pisałem o tym. Quilombo to miejsce, do którego uciekali zbiegli niewolnicy. Zazwyczaj było ono bardzo oddalone, trudno dostępne, zapomniane. W takim quilombo zbiegli Murzyni zakładali swoje wioski, czasami nawet dosyć duże, gdzie jakby odtwarzali swój świat z Afryki. Oczywiście prędzej, czy później takie osady były przez łowców zbiegłych niewolników wyśledzone, zbierało się wojsko i rozpoczynano atak. Quilombo równano z ziemią, łapano niewolników a na tych, którym udało się uciec, urządzano wielkie polowania. W Tres Pontas wymordowano wszystkich. A okoliczne ziemię zawłaszczyli dla siebie najbardziej okrutni z łowców niewolników. Oni to właśnie założyli to miasto, w którym teraz proboszczem został ksiądz Viktor. Nie trzeba wcale dodawać, że przez część swoich parafian, tych, którzy bogacili się dzięki pracy niewolników, nie tylko, że nie był przyjęty, ale po prosto jego przybycie potraktowali oni jako kpinę, żart, inni zaś jako skandal i obrazę Boską. Jeden z tamtejszych wpływowych właścicieli ziemskich, wicehrabia z Boa Esperança, napisał do księdza biskupa tak: „Prosiliśmy o kapłana, o księdza mądrego i dobrego. Ksiądz biskup zaś przysłał nam czarnucha!”. Natomiast większość, czyli wszyscy niewolnicy, służący, cała biedota przyjęła go jako znak od Boga. Kiedy wszedł do kościoła na swoje pierwsze spotkanie z parafianami, oczywiście zgromadzili się tylko niewolnicy i służący, na dodatek cali przerażeni w obawie przed swoimi panami, to cały lud widząc Murzyna ubranego w kapłańskie szaty, oniemiał i długo stał w milczeniu. Ktoś szepnął „Anjo”, czyli Anioł. Z tego szeptu zrobił się wielki szum, który potem przerodził się w okrzyk. Tak właśnie zostało i ksiądz Wiktor był przez wszystkich nazywany po prostu Aniołem.

Ten Anioł ucierpiał jednak bardzo wiele. Nie tylko był ignorowany, obrażany wyszydzany i wyśmiewany przy każdej okazji. Zdarzyło się nawet, że kilkakrotnie go napadnięto i okrutnie pobito. Jednak nie zniechęcił się i nie zrezygnował. Wszystkim zaraz z miłością przebaczał. Ponownie, jak to się stało już w seminarium, poprzez swoją pokorę i cierpliwość, zaczął zdobywać sobie serca ludzi. Właściwie to nie sobie, ale dla Chrystusa i dla Kościoła. Powoli też jego parafianie przekonywali się do niego. Nawet ci najbogatsi, nawet ci zatwardziali gnębiciele niewolników. Co się działo? Otóż działo się bardzo wiele. Ksiądz Francisco de Paula Victor postawił na miłość i miłosierdzie. Najpierw przygarniał każdego biednego i opiekował się tymi najbardziej potrzebującymi. Zajmował się trędowatymi, nawet jeden z nich mieszkał na początku na plebani, co wówczas było nie do pomyślenia. Zorganizował nauczanie dla dzieci niewolników i biedoty. Co też było absolutną nowością. Założył szkołę, do której pozyskał z innych części Brazylii nauczycieli tak znakomitych, że z czasem, z racji wyśmienitych wyników w nauczaniu, do księdza Victora swoje dzieci zaczęli nawet posyłać szlachetnie urodzeni. To z jego szkoły wyszli późniejsi, znani w Brazylii biskupi, kapłani, lekarze, nauczyciele, społecznicy i politycy. Ksiądz Victor był też egzorcystą. O tej jego posłudze opowiada się bardzo wiele i oczywiście nie muszę dodawać, że wszystko, co czynił było rzeczywiście niezwykłe. Jednak największą sławę zyskał z tego powodu, że za jego przyczyną i w jego obecności działy się po prostu cuda. W tej parafii, gdzie go przywitano kiedyś jako czarnucha, z nienawiścią i pogardą, przepracował nad formacją ludzkich serc i dusz 53 lata. Zmarł w 1905 roku. Powiedziano o nim tak: „On patrzył na wszystkich oczyma Chrystusa. Wszyscy zaś patrząc na niego, widzieli Chrystusa.” Nie widzieli już tylko anioła, ale właśnie Chrystusa. To piękny wzór dla nas wszystkich, a bez wątpienia zwłaszcza dla kapłanów. Ksiądz Francisco de Paula Victor osiągnął to wszystko, bo postawił na miłość i miłosierdzie. 

Padre Victor

paderewskigrzegorz

Manaus, 05.01.2016

Już prawie dwa lata temu pisałem o Nha Chica, pewnej błogosławionej brazylijskiej niewolnicy, pochodzącej ze stanu Minas Gerais, z diecezji Campanha. Najwyraźniej ta diecezja jest wyjątkowa, bo oto kolejny pochodzący stamtąd sługa Boży, też niewolnik, tak przynajmniej o nim informowały nagłówki artykułów w gazetach, został w listopadzie ogłoszony błogosławionym. Jest nim ksiądz Francisco de Paula Victor. Urodził on się 12 kwietnia 1827 roku w Vila de Campanha da Princesa da Beira. Była to wówczas osada, która gromadziła poszukiwaczy złota. To oczywiście stało się powodem szybkiego rozwoju ekonomicznego tego miejsca. Nasz przyszły ksiądz Victor urodził się w domu należącym do Marianny Barbary Ferreira, która niewolników traktowała bardzo dobrze. Ona też została matką chrzestną Victora. Urodził się więc jako niewolnik, ale nie wiódł w sumie życia niewolnika. Jego matka chrzestna ukochał go ponad wszystko, zadbała, aby nauczył się jak najwięcej. Ponieważ był wyjątkowo inteligentny, więc nie tylko umiał pisać i czytać, ale także nauczył się mówić po francusku i grać na pianinie. Jako niewolnik mógł jednak ewentualnie zdobyć jakiś jeden z podstawowych zawodów, więc zaczął się uczyć krawiectwa. Oczywiście już to było w tamtych czasach i tamtych realiach czymś wyjątkowym. Pewnego dnia opowiedział swemu mistrzowi krawiectwa sen, który co jakiś czas się powtarzał. „Śniło mi się, że zostałem księdzem!”. No cóż, ta rewelacja nie została przyjęta jako najzwyczajniejsze senne marzenie. Victor dostał wielkie lanie od swego wychowawcy. Tu nie chodziło tylko o to, że nikt z Murzynów i niewolników wówczas księdzem być nie mógł. Kapłaństwo było widziane jako coś tylko dla białych. A samo już pożądanie czegoś, co było tylko dla białych, było wręcz niewyobrażalnym przestępstwem. Jednak zupełnie inaczej, wbrew ówczesnym zasadom, uprzedzeniom i przesądom, miała potoczyć się historia tego młodzieńca.

Była to jednak historia bardzo długa i pełna cierpienia. Zaś droga do kapłaństwa stała się bez wątpienia Krzyżową. Chociaż niewolnictwo zostało w Brazylii ostatecznie obalone w 1888 roku, to w sumie prawo je obalające wchodzi w życie jeszcze do dziś. Tak przynajmniej mówią sami Murzyni, oni po dzień dzisiejszy cierpią z powodu najróżniejszych dyskryminacji i uprzedzeń. Wyobraźmy więc sobie sytuację młodego Victora. Ponieważ był wyjątkowy, więc biskup, widząc jego nadzwyczajne starania i talenty, zezwolił na przyjęcie go do seminarium. Był później za to straszliwie przez wszystkich krytykowany.

Najbliższe seminarium było w Mariana, oddalone o mniej więcej 400 kilometrów. Victor udał się tam na piechotę. Kiedy zapukał do seminaryjnej furty, kazano mu wejść wejściem dla służby i zamieszkać wśród służebnych i niewolników. Tak, jak pierwsze chwile, tak też upłynęły w seminarium kolejne lata. Jego seminaryjni koledzy najwyraźniej go nie akceptowali jako studenta, ale ciągle wymagali, aby był ich służącym. On zaś służył im z miłością i z czasem, po latach, zdobył sobie szacunek. Bez wątpienia dziś, ci wszyscy, którzy wówczas go poniżali, mają nietęgie miny. Dla nas jest to dowód, że prawdziwa cnota zwycięża i osiąga wszystko.

Na kapłana został wyświęcony 14 czerwca 1881 roku. Swoją Mszę Prymicyjną odprawił w rodzinnej Campanha i była to wyjątkowa uroczystość nie tylko dla niego. Wraz z nim celebrował tę dziękczynną Eucharystię cały odrzucony i zniewolony świat. Po święceniach okazało się jednak, że nie ma za bardzo takiej parafii, w której on, ksiądz Murzyn mógłby pracować. Droga Krzyżowa miała więc jeszcze wiele stacji, które miały być przez księdza Victora po kolei przeżyte. Ale o jego kapłańskiej pracy opowiem już w następnym liście.

Matka Boża z Aparecida w Manaus

paderewskigrzegorz

Manaus, 7.12.2015

Do Manaus dotarła Matka Boża z Aparecidy. Oczywiście w kopii swojej figury z brazylijskiego, maryjnego sanktuarium narodowego. Nossa Senhora Aparecida już od dłuższego czasu pielgrzymuje po diecezjach Brazylii, a nawet po znanych i ważnych dla Kościoła Katolickiego miejscach na całym świecie. Pisałem o jej wizycie w Fatimie, w maju tego roku. No cóż, jeśli chodzi i te pielgrzymki, to były one w sumie niezbyt częste. Sanktuarium w Aparecida związane jest ze znalezieniem figurki Matki Bożej, które miało miejsce w 1717 roku oraz późniejszymi licznymi cudami, jakie dokonały się w związku z tą Maryjną rzeźbą. Można więc powiedzieć, że istnieje już od trzystu lat. Natomiast pierwsza  peregrynacja Matki Bożej z Aparecida dokonała się dopiero w 1931 roku. Wówczas to Maryja udała się do Rio de Janeiro, ówczesnej stolicy Brazylii. Wtedy właśnie ogłoszono Matkę Bożą z Aparecida Królową i Patronką Brazylii. Podobno na powitanie Matki Bożej wyszły tłumy tak wielkie, że nikt nie zdołał ich policzyć. Smutnym jest fakt, że dziś bardzo rzadko nazywa się Matkę Bożą z Aparecida Królową Brazylii. Wszystko z powodu poprawności politycznej. Protestanci, a zwłaszcza zielonoświątkowcy już kilka razy próbowali drogami urzędowymi wymazać wszelkie Maryjne święta i nazwy z życia tego kraju. Na szczęście, jak do tej pory nie udało im się to. Nie mniej zawsze głośno lamentują, że Matka Boża Patronka Brazylii i Jej liczne uroczystości obchodzone jako święta państwowe to coś, co przynosi im wstyd. No cóż, jestem pewny, że jeszcze kiedyś zrozumieją, jak wiele Matce Bożej z Aparecida wszyscy Brazylijczycy zawdzięczają.

Matka Boża z Aparecida stała się aktywniejsza pielgrzymkowo tak naprawdę dopiero w 2004 roku. Z okazji stulecia koronacji Jej figury czczonej w narodowym sanktuarium zaczęła nawiedzać diecezje i parafie całej Brazylii. Właściwie to owo pielgrzymowanie wówczas zaczęte trwa do dzisiaj. Teraz zaś jest już traktowane jako przygotowanie do trzechsetlecia znalezienia, właściwie wyłowienia cudownej figury z rzeki Parnaiba, co potem dało początek całej tej Maryjnej historii na ziemi brazylijskiej.

Pielgrzymowanie Maryi rozumiemy biblijnie, ewangelicznie. Jesteśmy jak Elżbieta, przyjmująca Maryję w swoim domu. Potrzebujemy Jej pomocy. Jednak co jest w tym odwiedzaniu najważniejsze, to to, że Maryja niesie nam Jezusa, naszego Zbawiciela. Matka Boża przychodzi do nas poprzez swoją cudowną figurę jako Służebnica Pańska, która chce służyć ludowi Bożemu. Jej pełna pokory postawa uzdalnia nas do  dostrzeżenia woli Bożej i kierowania się nią w naszym życiu.

Ojcowie redemptoryści, którzy są opiekunami sanktuarium w Aparecida, mówią, że Matka Boża pielgrzymując odwdzięcza się za pielgrzymki  ludu Bożego do jej domu. Mówi się w Brazylii, że sanktuarium w Aparecida jest największym sanktuarium maryjnym na świecie. No cóż, nie wiem co oni tu liczą. Przypuszczam, że wiele sanktuariów maryjnych na świecie może z powodzeniem konkurować z Aparecida, jeśli chodzi o liczbę pielgrzymów. Natomiast w kwestii rozmiarów samej budowli, to może i rzeczywiście jest ono największe. Dnia nie starczy, aby obejść wszystkie zakątki tego maryjnego domu.

Matka Boża nawiedziła nas podczas naszych parafialnych obchodów odpustowych. Stąd najpierw dosyć cierpliwie razem z nami się modliła i czekała na zakończenie wszelkich obchodów na cześć Chrystusa Króla. Potem była jeszcze z nami prawie cały tydzień. Nie ukrywam, były to wyjątkowe, pełne modlitwy, śpiewów, wzruszeń i radości. Mieliśmy tym samym bardzo ładne wprowadzenie w Adwent. Na koniec oczywiście w uroczysty sposób dokonaliśmy aktu ofiarowania parafii i nas wszystkich Matce Bożej. To była naprawdę prawdziwa konsekracja. Ja zaś, jak zawsze, obserwowałem moich parafian i po raz kolejny miałem wspaniałą okazję, aby wiele od nich się nauczyć.

 

© B R A Z Y L I A
Blox.pl najciekawsze blogi w sieci